પેલ્વિક ફ્લોર કસરતો
પેલ્વિક ફ્લોર કસરતો, જેને સામાન્ય રીતે (Kegel Exercises) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે સ્ત્રીઓ અને પુરુષો બંને માટે અત્યંત ફાયદાકારક છે. આ કસરતો પેલ્વિક વિસ્તારના સ્નાયુઓને મજબૂત બનાવે છે, જે મૂત્રાશય, ગર્ભાશય (સ્ત્રીઓમાં) અને આંતરડાને ટેકો આપે છે.
નીચે પેલ્વિક ફ્લોર કસરતોના વિવિધ ફાયદાઓ અને તેના વિશેની વિગતવાર માહિતી આપી છે.
પેલ્વિક ફ્લોર કસરતો (Kegel) ના મુખ્ય ફાયદાઓ
પેલ્વિક ફ્લોરના સ્નાયુઓ નબળા પડવાથી પેશાબ પર નિયંત્રણ ગુમાવવો અથવા અંગોનું નીચે ઉતરી આવવું (prolapse) જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. કેગલ કસરતો આમાં રામબાણ ઈલાજ સાબિત થાય છે.
1. પેશાબ પર નિયંત્રણ (Urinary Incontinence)
ઘણા લોકોને ઉધરસ ખાતી વખતે, છીંકતી વખતે અથવા હસતી વખતે પેશાબના ટીપાં નીકળી જવાની સમસ્યા હોય છે.
કેવી રીતે મદદ કરે છે: કેગલ કસરતો મૂત્રાશયની આસપાસના સ્નાયુઓને મજબૂત કરે છે, જેથી પેશાબ રોકવાની ક્ષમતા વધે છે.
ફાયદો: આનાથી 'સ્ટ્રેસ ઇન્કોન્ટિનન્સ' માં નોંધપાત્ર સુધારો જોવા મળે છે.
2. ગર્ભાવસ્થા અને સુવાવડમાં મદદરૂપ
ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન વધતા વજનને કારણે પેલ્વિક સ્નાયુઓ પર ભારે દબાણ આવે છે.
પ્રસૂતિમાં સરળતા: મજબૂત પેલ્વિક સ્નાયુઓ કુદરતી સુવાવડ (Normal Delivery) દરમિયાન બાળકને પુશ કરવામાં મદદ કરે છે.
રિકવરી: ડિલિવરી પછી યોનિમાર્ગના સ્નાયુઓને ફરીથી ટાઈટ કરવા અને જૂની સ્થિતિમાં લાવવા માટે આ કસરત અનિવાર્ય છે.
3. જાતીય સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો (Sexual Health)
આ કસરતો પ્રજનન અંગોમાં લોહીનું પરિભ્રમણ વધારે છે.
સ્ત્રીઓ માટે: યોનિમાર્ગના સ્નાયુઓ મજબૂત થવાથી સેક્સ દરમિયાન વધુ સંતોષ મળે છે અને દુખાવો ઓછો થાય છે.
પુરુષો માટે: શીઘ્રપતન (Premature Ejaculation) અને ઇરેક્ટાઇલ ડિસફંક્શન (Erectile Dysfunction) જેવી સમસ્યાઓમાં રાહત મળે છે.
4. પેલ્વિક ઓર્ગન પ્રોલેપ્સ (POP) થી બચાવ
જ્યારે પેલ્વિક સ્નાયુઓ ખૂબ નબળા પડે છે, ત્યારે ગર્ભાશય કે મૂત્રાશય પોતાની જગ્યાએથી સરકીને નીચે આવી શકે છે. કેગલ કસરતો આ અંગોને યોગ્ય સ્થાને પકડી રાખવામાં મદદ કરે છે.
કેગલ કસરત કેવી રીતે કરવી? (સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ ગાઈડ)
ઘણીવાર લોકો આ કસરત ખોટી રીતે કરે છે. તેને સાચી રીતે કરવાની રીત નીચે મુજબ છે:
| સ્ટેપ | વર્ણન |
| ૧. સ્નાયુઓને ઓળખો | પેશાબ રોકતી વખતે જે સ્નાયુઓનો ઉપયોગ થાય છે, તે પેલ્વિક સ્નાયુઓ છે. |
| ૨. સંકોચન (Contract) | તે સ્નાયુઓને ૩ સેકન્ડ માટે ખેંચો (સંકોચો). |
| ૩. આરામ (Relax) | હવે ૩ સેકન્ડ માટે સ્નાયુઓને ઢીલા છોડી દો. |
| ૪. પુનરાવર્તન | આ પ્રક્રિયાને દિવસમાં ૧૦-૧૫ વાર ૩ સેટમાં કરો. |
નોંધ: કસરત કરતી વખતે શ્વાસ રોકશો નહીં અને પેટ કે સાથળના સ્નાયુઓ પર ભાર ન આપો.
પુરુષો માટે કેગલ કસરતના વિશેષ ફાયદા
જોકે આ કસરત સ્ત્રીઓમાં વધુ લોકપ્રિય છે, પણ પુરુષો માટે તેટલી જ મહત્વની છે:
પ્રોસ્ટેટ હેલ્થ: પ્રોસ્ટેટની સર્જરી પછી પેશાબ પર કાબૂ મેળવવા માટે ડોક્ટરો આ કસરતની સલાહ આપે છે.
ઉંમર વધવાની અસરો: વધતી ઉંમરે આંતરડા અને મૂત્રાશય પર મજબૂત પકડ જાળવી રાખે છે.
સાવચેતીઓ અને ટિપ્સ
ખાલી મૂત્રાશય: કસરત શરૂ કરતા પહેલા પેશાબ કરી લેવો જોઈએ. ભરેલા મૂત્રાશયે કસરત કરવાથી ઈન્ફેક્શનનું જોખમ રહે છે.
અતિશયતા ટાળો: સ્નાયુઓને વધુ પડતા થાકવા નહીં. દિવસમાં ૩ વારથી વધુ સેટ ન કરવા.
ધીરજ રાખો: આ કસરતના પરિણામો દેખાતા સામાન્ય રીતે ૪ થી ૮ અઠવાડિયા જેટલો સમય લાગે છે.
નિષ્કર્ષ
પેલ્વિક ફ્લોર કસરતો એ કોઈપણ ખર્ચ વગરની અને ગમે ત્યાં કરી શકાય તેવી અત્યંત અસરકારક કસરતો છે. ભલે તમે ગર્ભવતી હોવ, ઉંમરલાયક હોવ કે ફિટનેસના શોખીન હોવ, આ કસરતને દિનચર્યામાં સામેલ કરવાથી લાંબા ગાળે જીવનની ગુણવત્તામાં મોટો સુધારો આવે છે.
No comments:
Post a Comment