શોર્ટ વેવ ડાયાથર્મી (SWD)

 

શોર્ટ વેવ ડાયાથર્મી (SWD) 

 ટૂંકી તરંગ લંબાઈની ડાયાથર્મી (Short Wave Diathermy - SWD) એ ફિઝિયોથેરાપીમાં વપરાતી એક અત્યંત અસરકારક અને લોકપ્રિય સારવાર પદ્ધતિ છે. તે શરીરના ઊંડા પેશીઓ (Deep Tissues) સુધી ગરમી પહોંચાડવા માટે ઉચ્ચ આવૃત્તિ (High Frequency) ધરાવતા ઈલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક તરંગોનો ઉપયોગ કરે છે.

નીચે SWD વિશે તેની કાર્યપદ્ધતિ, ઉપયોગો, ફાયદાઓ અને સાવચેતીઓ વિશે સવિસ્તાર માહિતી આપવામાં આવી છે.

---

શોર્ટ વેવ ડાયાથર્મી (SWD) શું છે?

SWD એ એક એવી થેરાપી છે જેમાં 27.12 MHz ની ફ્રિકવન્સી અને 11 મીટરની તરંગલંબાઈ ધરાવતા રેડિયો તરંગોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. જ્યારે આ તરંગો શરીરના સ્નાયુઓ અને સાંધામાંથી પસાર થાય છે, ત્યારે તે પેશીઓમાં ઘર્ષણ ઉત્પન્ન કરે છે, જેના પરિણામે ગરમી પેદા થાય છે.

સામાન્ય ગરમ પાણીના શેક અથવા હીટિંગ પેડ માત્ર ત્વચાની ઉપરની સપાટીને ગરમ કરે છે, જ્યારે SWD સ્નાયુઓ, અસ્થિબંધન (Ligaments) અને સાંધાના ઊંડાણ સુધી ગરમી પહોંચાડી શકે છે.

---

SWD કેવી રીતે કામ કરે છે? (Working Mechanism)

SWD મુખ્યત્વે બે પદ્ધતિઓ દ્વારા કામ કરે છે:

1. કેપેસિટર ફિલ્ડ પદ્ધતિ (Condenser Field Method): આમાં દર્દીના શરીરના જે ભાગ પર સારવાર કરવાની હોય તેની બંને બાજુ બે ઈલેક્ટ્રોડ પેડ રાખવામાં આવે છે. શરીરનો તે ભાગ પોતે જ એક ડાય-ઈલેક્ટ્રિક માધ્યમ તરીકે કામ કરે છે અને પેશીઓમાં ગરમી ઉત્પન્ન થાય છે.

2. ઈન્ડક્ટિવ ફિલ્ડ પદ્ધતિ (Inductive Field Method): આમાં એક કેબલ અથવા ડ્રમ ઈલેક્ટ્રોડનો ઉપયોગ થાય છે. જ્યારે તેમાંથી પ્રવાહ પસાર થાય છે, ત્યારે તે ચુંબકીય ક્ષેત્ર બનાવે છે, જે પેશીઓમાં 'એડી કરન્ટ' ઉત્પન્ન કરે છે અને ગરમી પેદા કરે છે.

---

શોર્ટ વેવ ડાયાથર્મીના મુખ્ય ઉપયોગો (Uses of SWD)

SWD નો ઉપયોગ વિવિધ શારીરિક પીડા અને રોગોના નિવારણ માટે થાય છે:

૧. સાંધાના દુખાવા અને સોજો (Joint Pain and Inflammation)

ગઠીયો (Rheumatoid Arthritis) અને ઘૂંટણનો ઘસારો (Osteoarthritis) જેવી સમસ્યાઓમાં SWD આશીર્વાદરૂપ છે. તે સાંધાની અંદર રહેલા સોજાને ઘટાડે છે અને જકડાઈ ગયેલા સાંધાને હળવા બનાવે છે.

૨. સ્નાયુઓની જકડન (Muscle Spasms and Stiffness)

લાંબા સમયથી સ્નાયુઓ જકડાઈ ગયા હોય અથવા કામના બોજને કારણે સ્નાયુમાં ખેંચાણ (Strain) આવ્યું હોય, તો SWD ગરમી દ્વારા સ્નાયુઓને આરામ આપે છે અને લવચીકતા વધારે છે.

૩. કમર અને ગરદનનો દુખાવો (Back and Neck Pain)

આજની જીવનશૈલીમાં સર્વાઈકલ સ્પોન્ડિલાઈટિસ અને લમ્બર પેઈન (કમરનો દુખાવો) સામાન્ય છે. SWD મણકાની આસપાસના સ્નાયુઓને ગરમી આપીને દુખાવો ઓછો કરે છે.

૪. સ્પોર્ટ્સ ઈન્જરી (Sports Injuries)

રમતગમત દરમિયાન લાગતી ઈજાઓ જેવી કે લિગામેન્ટ ટેર (Ligament tear) કે ટેન્ડિનાઈટિસ (Tendonitis) માં ઝડપથી રિકવરી લાવવા માટે આ થેરાપી વપરાય છે.

૫. જૂના સોજા (Chronic Inflammation)

જૂના જખમ અથવા સોજા જે લાંબા સમયથી મટતા ન હોય, ત્યાં રક્ત પરિભ્રમણ વધારીને આ પદ્ધતિ હીલિંગ પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવે છે.

---

SWD ના ફાયદા (Benefits of SWD)

• લોહીનું પરિભ્રમણ વધારવું: ગરમીને કારણે રક્તવાહિનીઓ વિસ્તરે છે (Vasodilation), જેથી અસરગ્રસ્ત ભાગમાં ઓક્સિજન અને પોષક તત્વો વધુ પ્રમાણમાં પહોંચે છે.

• ઝડપી રિકવરી: તે કોષોના મેટાબોલિઝમમાં વધારો કરે છે, જેનાથી ઈજા જલ્દી રૂઝાય છે.

• પીડામાં રાહત: તે ચેતાતંતુઓ (Nerves) પર શાંતિદાયક અસર કરે છે, જે કુદરતી રીતે દુખાવો ઘટાડે છે.

• સ્નાયુઓની સ્થિતિસ્થાપકતા: ગરમીને કારણે કોલેજન પેશીઓ નરમ પડે છે, જે ફિઝીયોથેરાપીની કસરતો કરવામાં મદદરૂપ થાય છે.

---

સાવચેતીઓ અને ક્યારે ઉપયોગ ન કરવો? (Contraindications)

SWD દરેક વ્યક્તિ માટે સુરક્ષિત નથી. નીચેની પરિસ્થિતિઓમાં તેનો ઉપયોગ ટાળવો જોઈએ:

પરિસ્થિતિ	કારણ
મેટલ ઈમ્પ્લાન્ટ્સ	જો શરીરમાં સ્ટીલની પ્લેટ, સ્ક્રૂ કે પેસમેકર હોય, તો મેટલ ગરમ થઈ શકે છે અને દાઝી જવાનો ભય રહે છે.
ગર્ભાવસ્થા	ગર્ભવતી મહિલાઓના પેટ કે કમરના ભાગે આ તરંગો નુકસાન કરી શકે છે.
કેન્સર	કેન્સરગ્રસ્ત ભાગ પર ગરમી આપવાથી કેન્સરના કોષો ઝડપથી ફેલાઈ શકે છે.
ચામડીની સંવેદનશીલતા	જેમને ગરમ કે ઠંડાનો અહેસાસ ન થતો હોય, તેમને દાઝી જવાનું જોખમ રહે છે.
તાજી ઈજા	ઈજા થયાના તરત પછી (Acute stage) ગરમી ન આપવી જોઈએ, કારણ કે તેનાથી સોજો વધી શકે છે.

---

સારવાર દરમિયાન ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો

1. ધાતુની વસ્તુઓ દૂર કરવી: સારવાર લેતી વખતે દર્દીએ ઘડિયાળ, ચેઈન, વીંટી કે સિક્કા જેવી ધાતુની વસ્તુઓ શરીરથી દૂર રાખવી જોઈએ.

2. સૂકી ત્વચા: જે ભાગ પર શેક કરવાનો હોય તે ભાગ કોરો હોવો જોઈએ. પરસેવો કે ભેજ હોય તો ત્યાં ગરમી વધુ લાગી શકે છે.

3. આરામદાયક સ્થિતિ: દર્દીએ હલનચલન કર્યા વગર આરામથી બેસવું કે સૂવું જોઈએ.

4. સમયગાળો: સામાન્ય રીતે એક સેશનની અવધિ ૧૫ થી ૨૦ મિનિટની હોય છે.

---

નિષ્કર્ષ

શોર્ટ વેવ ડાયાથર્મી એ ફિઝિયોથેરાપીનું એક શક્તિશાળી સાધન છે જે અસહ્ય દુખાવામાંથી મુક્તિ અપાવવા માટે સક્ષમ છે. જોકે, તેનો ઉપયોગ હંમેશા નિષ્ણાત ફિઝિયોથેરાપિસ્ટની દેખરેખ હેઠળ જ કરવો જોઈએ. જો સાચી રીતે અને યોગ્ય નિદાન સાથે આ સારવાર લેવામાં આવે, તો તે સ્નાયુઓ અને સાંધાના રોગોમાં કાયમી રાહત આપી શકે છે.

---